Ντρίιιιν… Τό κουδούνι χτυπᾶ καί, εἴτε εἶναι ἡ παλιά χειροκίνητη κουδούνα εἴτε τό ἠλεκτρικό ρυθμιζόμενο κουδούνι πού χτυπᾶ μόνο του, σηματοδοτεῖ τήν ἔναρξη τῶν μαθημάτων!

Οἱ μαθητές καί οἱ ἐκπαιδευτικοί παίρνουν τίς θέσεις τους καί ὁ καθένας προσπαθεῖ νά δώσει τόν καλύτερό του ἑαυτό.

Εἰδικά οἱ ἐκπαιδευτικοί νιώθουν εὐθύνη βαριά μέσα τους γιά τό τί εἴδους παιδεία θά προσφέρουν στούς μαθητές, τή νέα αὐτή γενιά. Ἤ θά ἔπρεπε νά νιώθουν τέλος πάντων.

Οὕτως ἤ ἄλλως ἔχουν ἐκπαιδευτεῖ γι’ αὐτό, ἔχουν σπουδάσει ἐπιμορφωθεῖ μέ πλῆθος πτυχίων μεταπτυχιακῶν, σεμιναρίων….

Βασική ἀρχή αὐτῶν πού ἔμαθαν, ἡ πρόταση-μοντέλο γιά τήν Παιδαγωγική του 21ου αἰώνα, ἡ ὁποία βασίζεται σέ μία σύγχρονη ἀντιμετώπιση τῶν παιδαγωγικῶν θεωριῶν καί πρακτικῶν πού στόχο ἔχουν τήν παιδεία τοῦ ἀνθρώπου καί τήν ἀνθρωποκεντρική θεώρηση τῆς γνώσης καί τῆς παιδαγωγικῆς ἐπιστήμης.

Ἰδιαίτερη ἔμφαση δίνεται στίς παιδαγωγικές καινοτομίες καί στά σύγχρονα, σημαντικά ζητήματα τῆς παιδαγωγικῆς ἐπιστήμης ὅπως ὁ ρόλος τοῦ σύγχρονου ἐκπαιδευτικοῦ, ἡ πολυπολιτισμικότητα, ἡ στάση ἀπέναντι στόν “ἄλλο” (ἀντιρατσιστική ἐκπαίδευση), στήν παιδεία τοῦ πολίτη κ.λπ.

Καί ἐνῶ ὅλα αὐτά εἶναι ὄντως ἀπαραίτητα καί «καινά» καταλήγουν τόσο «κενά» στήν πράξη. Γιατί ἄραγε;

Αὐτή ἡ κριτική θεώρηση τῶν παιδαγωγικῶν θεωριῶν καταλήγει σέ παγωμένη κριτική ἀπέναντι στήν πολιτεία καί τήν εὐθύνη της στήν κοινωνία, χωρίς ὅμως νά ἔχει νά προσφέρει κάτι οὐσιαστικό ἡ ἴδια, ὡς νέα παιδαγωγική.

Χαρακτηριστική ἡ περίπτωση φοιτήτριας τοῦ παιδαγωγικοῦ τμήματος πρίν κάποια χρόνια, πού ζητοῦσε νά ἀνεβάσει μία Χριστουγεννιάτικη θεατρική παράσταση σέ σχολεῖο, μέ θέμα τήν προσφορά καί ἡ ὑπεύθυνη τήν ἀπέτρεψε λόγω τοῦ ὅτι, ὅπως δίδασκε, ἡ προσφορά στούς ἀδύναμους εἶναι ζήτημα τῆς πολιτείας καί ὄχι ἀτομική εὐθύνη.

Ἡ φοιτήτρια τῆς ἀπάντησε πώς, ἄν τά παιδιά ἀπό μικρά δέ μάθουν νά προσφέρουν, ὡς ἐνήλικες θά χάσουν τήν ἀνθρωπιά τους.

Καί τελικά, ἀπό τήν ἀτομική εὐθύνη δέν πᾶμε στήν συλλογική;

Ἀλλά δυστυχῶς, σήμερα ἡ ἐκπαίδευση ἀποδομεῖ ὅ,τι χτίστηκε μεταπολεμικά στήν Ἑλλάδα, χωρίς νά διαχωρίζει τά ἀρνητικά ἀπό τά ὠφέλιμα καί υἱοθετεῖ μέ «κλειστά μάτια» δυτικά πρότυπα, χωρίς τίς ἀρχές καί τίς ἀξίες τῆς Ἑλλάδας, πού μᾶς χαρακτηρίζουν, μᾶς διαφοροποιοῦν ἀπό ἄλλα κράτη καί μᾶς ἀναδεικνύουν.

Μέσα σέ αὐτήν τήν ἐκπαιδευτική δίνη, ὑπάρχει μία μερίδα ἀνθρώπων πού νοσταλγεῖ τά περασμένα μαθητικά χρόνια, ἔχοντας ἀναμνήσεις ἀπό αὐτά. Ὄχι γιατί ἦταν εὔκολα, ἀλλά γιατί ἔμαθε νά τά ἐκτιμᾶ ὡς πολύτιμα.

Αὐτό φάνηκε καί ἀπό τήν προσπάθεια ἀνατυπώσεων τῶν «παλαιῶν ἀναγνωστικῶν » ἀπό μία ἐφημερίδα , τά ὁποῖα ἔγιναν ἀ ν ά ρ π α σ τ α !

Κάποιοι ἔκαναν χιλιόμετρα γιά νά βροῦν τό παλιό τους ἀναγνωστικό, νά τό θυμηθοῦν καί νά τό μοιραστοῦν ὡς πολύτιμο θησαυρό μέ τούς νεότερους.

Ὄχι, τά παλιά ἀναγνωστικά καί ἀλφαβητάρια τῆς δεκαετίας τοῦ ’50 δέν περιέχουν ἐξαιρετικές ἀσκήσεις ἤ τίς πιό φανταστικές ἱστορίες.

Ἡ ἀξία τους βρίσκεται στό γεγονός ὅτι ἦταν βαθιά ψυχογραφικά, ἀποτυπώνοντας τήν καθημερινότητα τῆς ἐποχῆς μέ ἁπλότητα, πού ἁπαλά ἀπορροφᾶται ἀπό τόν ἀναγνώστη καί τόν καλλιεργεῖ χωρίς ὁ ἴδιος νά τό ἀντιλαμβάνεται.

Ἀπό τά παλαιότερα ἀναγνωστικά εἶναι αὐτό τοῦ 1955 τό «Ἀλφαβητάριο», μέ εἰκονογράφηση τοῦ Κωνσταντίνου Γραμματόπουλου καί μέ πρωταγωνιστές τήν Ἄννα, τόν Μίμη, τήν Ἕλλη, τήν Λόλα.

Διδάχθηκε μέχρι καί τό 1978 καί ἔγινε τό μακροβιότερο ἀναγνωστικό καί τό πιό ἀγαπημένο καί ἀντικατέστησε τό ἐξίσου ἀγαπητό ἀλφαβητάριο «Τά καλά παιδιά».

Τά «πρωτάκια» μάθαιναν μέσα ἀπό τά γράμματα, τούς φθόγγους, τίς συλλαβές, γιά τήν οἰκογένεια τήν Ὀρθόδοξη πίστη, τήν Πατρίδα.

Ὅσο κι ἄν ἔχουν ἀλλάξει τά πράγματα στίς μέρες μας, συνεχίζουν νά συγκινοῦν παλιούς καί νεότερους οἱ ἱστορίες ἐκείνων τῶν μικρῶν παιδιῶν καί στέκονται ἐκεῖ ψηλά, νά μᾶς δείχνουν πόσο πολύ ρίξαμε τόν πήχη τελικά, ἀφήνοντας ἔξω ἀπό τά βιβλία μας ὅ,τι μᾶς κάνει νά ἀνεβαίνουμε!

Ε.Λ.

Ἀντιγραφή γιὰ τὸ «σπιτὰκι τῆς Μέλιας»

Κιβωτὸς
Περιοδική ἔκδοση τῶν Κατηχητικῶν Σχολείων Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μεσσηνίας
Τεῦχος 69 – Σεπτέμβριος 2020

τὸ «σπιτὰκι τῆς Μέλιας»