το α’ μέρος ΕΔΩ ΚΑΙ το β’ μέρος ΕΔΩ

Οι Καθολικοί το βάπτισμά τους το έχουν με ράντισμα και όχι βύθισμα στην κολυμβήθρα· είναι σωστό αυτό;
Όχι! Όπως το λέει και η ίδια η λέξη «βάπτισμα» σημαίνει «βύθισμα». Για τον Κύριό μας διαβάζουμε στα Ευαγγέλια ότι, όταν βαπτίστηκε στον Ιορδάνη, «ανέβηκε αμέσως από το νερό» (Ματθ. 3, 16). Το «ανέβηκε» υποδηλώνει ότι κατέβηκε στο νερό, δηλαδή βυθίστηκε σ’ αυτό.

Έπειτα, το Βάπτισμα είναι συμμετοχή στον θάνατο, την ταφή και την ανάσταση του Χριστού. Ακούστε πώς το λέει ωραία ο Απόστολος: «Δεν ξέρετε ότι όλοι εμείς που βαπτιστήκαμε στον Ιησού Χριστό, βαπτιστήκαμε στον θάνατό Του; Έχουμε ταφεί, λοιπόν, μαζί του δια του Βαπτίσματος στον θάνατο, ώστε όπως ο Χριστός αναστήθηκε εκ νεκρών με την δόξα του Πατέρα, έτσι και εμείς να ζήσουμε μια νέα ζωή. Γιατί αν ενωθήκαμε μαζί Του σ’ ένα θάνατο σαν το δικό Του, τότε θα ενωθούμε μαζί Του σε μια ανάσταση σαν την δική Του» (Ρωμ. 6, 3-5).

Τα νερά της κολυμβήθρας παρομοιάζονται προς τον τάφο του Χριστού. Ο Χριστός μπήκε μέσα στον τάφο· έτσι, λοιπόν, και αυτός που πρόκειται να βαπτιστεί πρέπει να βυθίζεται στην κολυμβήθρα και όχι απλώς να ραντίζεται, όπως το κάνουν οι Καθολικοί. Ο βαπτιζόμενος πρέπει να βυθίζεται, να «φυτεύεται» κατά κάποιο τρόπο στην κολυμβήθρα, για να γίνεται «σύμφυτος» του θανάτου και της ανάστασης του Χριστού, όπως λέει ο Απόστολος (Ρωμ. 6, 5).

Οι Καθολικοί, που ραντίζονται και δεν βυθίζονται στο νερό, όπως το φυτό στο χώμα («σύμφυτοι»), είναι αβάπτιστοι. Και ως αβάπτιστοι «δεν είναι δυνατόν να βλαστήσουν σωτηρία, αλλά ξηραίνονται και απόλλυνται», λέει ο Άγιος Νικόδημος ο αγιορείτης.

Τι σημαίνει το ότι ο ιερέας κόβει σταυροειδώς τις τρίχες από το κεφάλι του νεοφώτιστου;
Η πράξη αυτή του ιερέα λέγεται «τριχοκουρία» και έχει βαθιές έννοιες. Κατά πρώτον σημαίνει μια προσφορά, μια θυσία που κάνει ο νεοφώτιστος, το νήπιο που βαπτίστηκε, στον Θεό. Και κάνει την θυσία από το ανώτερο σημείο του σώματός του, από το κεφάλι του.

Έπειτα έχει την έννοια ότι ο νεοφώτιστος καλλωπίζεται, γιατί κόβοντας τρίχες από το κεφάλι του ανθρώπου που βαπτίστηκε είναι σαν να τον «χτενίζουμε». Η αμαρτία των πρωτοπλάστων –το προπατορικό αμάρτημα- που κουβαλούσε πάνω του μέχρι να βαπτιστεί ο νεοφώτιστος, τον είχε «ξεχτενίσει», αλλά με το Βάπτισμά του «χτενίστηκε» πάλι, πήρε το «αρχαίο κάλλος» και αυτό υποδηλώνεται με την τριχοκουρία.

Κατά μια άλλη ερμηνεία η τριχοκουρία υποδηλώνει ότι οι βαπτισμένοι χριστιανοί πρέπει να αγωνιζόμαστε εναντίον των κακών λογισμών, να τους διώχνουμε, να τους πετάμε, όπως με την τριχοκουρία πετάξαμε τρίχες από το κεφάλι μας.

Γιατί και όταν ένας γίνεται μοναχός βλέπουμε πάλι να του κόβουν τρίχες από το κεφάλι του;
Και αυτό είναι πάλι τριχοκουρία και λέγεται «μοναχική κουρά»· σημαίνει δε αυτό την σπουδαιότητα της πράξης της τριχοκουρίας κατά το Βάπτισμα, σαν να δηλώνεται ότι ο μοναχισμός είναι μια επανάληψη των βαπτιστικών υποσχέσεων και όρκων.

Τι σημαίνει το λευκό ένδυμα που φορούν στο νεοφώτιστο μετά το Βάπτισμά του;
Σημαίνει την καθαρότητα της ψυχής του με το βάπτισμα και την αγνή ζωή, που πρέπει να ζει σαν βαπτισμένος χριστιανός.

Κι εκείνοι που αμαρτάνουν και μετά το Βάπτισμα;
Όλοι αμαρτήσαμε και αμαρτάνουμε, αν και είμαστε βαπτισμένοι, και μολύναμε έτσι τον λευκό χιτώνα του Βαπτίσματος. Και ισχύουν και για εμάς αυτά τα φοβερά λόγια του αποστόλου Πέτρου: «Αν (άνθρωποι), αφού απέφυγαν τα μιάσματα του κόσμου δια της επιγνώσεως του Κυρίου και Σωτήρος Ιησού Χριστού, πάλι εμπλέκονται σ’ αυτά και νικώνται, τότε τα τελευταία τους έχουν γίνει χειρότερα απ’ τα πρώτα.

Θα ήταν καλύτερα γι’ αυτούς να μην είχαν γνωρίσει τον δρόμο της δικαιοσύνης, παρά, αφού τον γνώρισαν, να στρέψουν τω νώτα προς την αγία εντολή, που τους παραδόθηκε. Σ’ αυτούς εφαρμόζεται η αληθινή παροιμία: Σκύλος που επέστρεψε στο δικό του ξέρασμα» και το γουρούνι, μετά το λούσιμο, κυλιέται πάλι στον βούρκο» (Β΄ Πέτρ. 2, 20-22).

Και δεν υπάρχει τρόπος για σωτηρία για εμάς που αμαρτήσαμε και μετά το Βάπτισμα;
Υπάρχει! Η μετάνοια.

Γιατί κρεμούν Σταυρό στον βαπτιζόμενο;
Ως ένα ορατό σημείο ότι ανήκει πια στον Εσταυρωμένο Κύριο και ως μια συνεχή ανάμνηση της εντολής του Χριστού: «Αν κανείς θέλει να με ακολουθήσει ας απαρνηθεί τον εαυτό του και ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθήσει» (Ματθ. 16, 24)

Τι σημαίνει η λιτανεία του νεοφώτιστου γύρω από την κολυμβήθρα με την λαμπάδα;
Είναι σαν χορός, όπως στην χειροτονία και τον γάμο, και υποδηλώνει την πνευματική χαρά του Βαπτισμένου, αλλά και όλης της Εκκλησίας· η λαμπάδα σημαίνει το θείο Φως, που έλαβε ο βαπτισμένος. Το βάπτισμα λέγεται «Φώτισμα» (νεοφώτιστος).

Πώς κατανοείται η φράση του «Πιστεύω» μας «ὁμολογῶ ΕΝ βάπτισμα»; Με ποια έννοια το Βάπτισμα είναι ΕΝΑ;
Με την έννοια ότι δεν μπορεί να επαναληφθεί.

Και γιατί δεν μπορεί να επαναληφθεί;
Γιατί το Βάπτισμα είναι μια πνευματική γέννηση και μια φορά γεννιέται ο άνθρωπος. Έτσι και μια φορά βαπτίζεται.

Αν ένα αβάπτιστο νήπιο είναι ετοιμοθάνατο και δεν είναι δυνατόν εκείνη την ώρα να βρεθεί ιερέας να το βαπτίσει, τι πρέπει να γίνει;
Πρέπει να γίνει «αεροβάπτισμα» από έναν απλό χριστιανό. Ο χριστιανός θα πάρει το νήπιο στα χέρια του, θα το υψώσει στον αέρα και θα πει: «Βαπτίζεται ὁ δούλος τοῦ Θεοῦ (ἤ ἡ δούλη τοῦ Θεοῦ) -και θα δώσει ένα όνομα- εἰς τὸ Ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Το νήπιο λογίζεται πια χριστιανός. Αν όμως το παιδί ζήσει, είναι ανάγκη να γίνει κανονικό Βάπτισμα από ιερέα, με το ίδιο όνομα που του δόθηκε στο αεροβάπτισμα.

Στην Ορθόδοξο Ομολογία του Μογίλα, διαβάζουμε: «Τὸ βάπτισμα δὲν πρέπει νὰ γίνεται ἀπὸ ἄλλον τινά παρὰ ἀπὸ τὸν νόμιμον ἱερέα. Μὰ εἰς καιρὸν τινος ἀνάγκης ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τὸ μυστήριον τοῦτο καὶ κοσμικὸν πρόσωπον ἀνδρός ἤ γυναικός, μεταχειριζόμενον τὴν πρεπούμενη ὕλη, νερὸν ἀπλοῦν καὶ φυσικόν, ἐπιφέρον καὶ τὰ ῥηθέντα λόγια, “Εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος”, κάνοντας καὶ τὴν τριττὴν κατάδυσιν· καὶ τὸ τοιοῦτο βάπτισμα τόσην δύναμιν ἔχει, ὁποῦ ἔστωντας καὶ νὰ μὴ δίδεται δεύτερον, εἶναι ἀναμφίβολος σφραγὶς τῆς σωτηρίας τῆς αἰωνίου» (Ερωτ. 33).

Αρχιμανδρίτου Ιερεμίου Φούντα, Ορθόδοξη Κατήχηση,
Ενοριακό Ταμείο Έργων Φιλαδελφίας Ιερού Ναού Αγίου Ανδρέου Σαλαμίνος, Σαλαμίνα, 1990, σ. 169-178

Πηγή:  Ιερός Ναός Αγίου Θωμά Αμπελοκήπων

Εικόνα από: Pinterest

τὸ «σπιτὰκι τῆς Μέλιας»