Φωτογραφίες και κείμενο του Νίκου Ψιλάκη

Τα έργα του Θεού και τα έργα των ανθρώπων. Κομμένη λες με κάποια τεράστια σπάθα η πλαγιά του βουνού στο (σχεδόν εξωτικό) Αγιοφάραγγο.

Κάθετη η πλαγιά, χωρίς βλάστηση. Και δίπλα της ακριβώς η ανθρώπινη παρέμβαση. Ένας τρούλος που τον φωτίζουν οι αχνές ανοιξιάτικες ηλιαχτίδες.

Τον έχτισαν πριν από εξακόσια χρόνια περίπου. δεν ξέρομε ποιοι. δεν σκάλισαν επιγραφές στις πέτρες, δεν άφησαν ονόματα για να τους θυμούνται οι επόμενες γενιές. Άφησαν μόνο το έργο τους.

Έναν καλοχτισμένο ναό να στέκεται σαν ορόσημο στην ερημιά του τοπίου και να θυμίζει την ιστορία του. δεν ξέρω ποια ανθρώπινη σοφία προσάρμοσε με τόση αρμονία ένα ανθρώπινο έργο στο φυσικό περιβάλλον.

Ο ναός είναι μεγάλος μα δεν κραυγάζει, δεν παραβιάζει το μέτρο, δεν επαίρεται. Συνυπάρχει με το φαράγγι σαν αποθέωση της αισθητικής που θέλει το ανθρώπινο μέτρο να υποτάσσεται στο τοπίο. Ή να διαλέγεται μαζί του χωρίς, όμως, ν’ αναμετριέται.

Κάτι ήξεραν οι Έλληνες από μνημειακή αρχιτεκτονική. Μπορούσαν να χτίζουν Παρθενώνες κι Αγιές Σοφιές, μπορούσαν να κατασκευάζουν μικρούς μονόχωρους ναούς λες και ήθελαν να αναδείξουν, μέσα από τα έργα τους, την ομορφιά του κόσμου. Ή και να μπολιάσουν τους τόπους με τις ψηφίδες της πίστης.

Το θείο και το ανθρώπινο μαζί. Σύνολα άρρηκτα!

Στον Άγιο Αντώνιο τον αφιέρωσαν τούτον τον σταυρόσχημο ναό. Στον Άγιο της μοναξιάς, δηλαδή. Γύρω, και στις δυο πλευρές του φαραγγιού, θαυμάζει κανείς τις σπηλιές που σημάδεψαν την ιστορική διαδρομή του.

Είναι οι θεόκτιστες κατοικίες των παλιών ασκητών, των μορφών που έδωσαν όνομα και ταυτότητα στο φαράγγι του κρητικού νότου.

Κάθε που βρίσκομαι σε τούτα τα μέρη τα κοιτάζω μέσα από τον φωτογραφικό φακό.

Άλλοτε ανοίγω ολότελα το κάδρο για να χωρέσει τα φανερά κι άλλοτε απομονώνω τον χώρο για να βλέπω τη λεπτομέρεια, τις μικρότερες ψηφίδες που συνθέτουν είτε τον φυσικό χώρο είτε τις ανθρώπινες παρεμβάσεις.

Και κάθε φορά πλάθω τις ίδιες ιστορίες κι είναι σα να ακούω τις φωνές των πραγμάτων. Όλα εδώ αφηγούνται…

Συλλογίζομαι τους μαστόρους που πελεκούσαν τις πέτρες, τους πρωτομάστορες που σχεδίαζαν, τους ζωγράφους που στόλιζαν με τοιχογραφίες τους τοίχους, τους οδοιπόρους που κατέφταναν εδώ μ’ ένα μπουκάλι λάδι, μ’ ένα μάτσο λουλούδια στα χέρια.

Όλοι τους έρχονταν από μακριά, από τόπους κατοικημένους. Κι έρχονταν για να συναντήσουν το άυλο!

.

Μια παράκληση μόνο: Κάθε καλοκαίρι μαζεύονται στην εκβολή του φαραγγιού οι ταξιδιώτες, ντόπιοι και ξένοι, που θέλουν να κάμουν το μπάνιο τους σε μακρινές παραλίες.

Κι όταν φεύγουν αφήνουν πίσω τους την «ταυτότητα» ενός κτητικού πολιτισμού που νομίζει ότι όλα του ανήκουν. Πλαστικές σακούλες, πλαστικές συσκευασίες τροφίμων, πλαστικά μπουκάλια νερού και αναψυκτικών. δηλαδή, όλ’ αυτά που χαρακτηρίζουν τον πλαστικό πολιτισμό μας…

Ας σεβαστούμε την ιερότητα του τοπίου. Και την ομορφιά του… 

Αντιγραφή για το «σπιτάκι της Μέλιας»

Περιοδικό ΥΠΕΡ- Χαλκιαδάκη – τεύχος 77– Άνοιξη 2016

το «σπιτάκι της Μέλιας»