Ἡ καταγωγὴ τῆς Σοφίας

Ἡ γερόντισσα Σοφία Χοτοκουρίδου καταγόταν ἀπὸ τὰ χωριὰ τῆς ἐπαρχίας Ἀρδάσης, στὴν  μητρόπολη Τραπεζοῦντος τοῦ Πόντου. Θυγατέρα τοῦ Ἀμανατίου Σαουλίδη καὶ τῆς Μαρίας, ἀπὸ μικρὴ στὴν πατρίδα ἔτρεχε στὶς ἐκκλησίες καὶ τὰ ἐξωκλήσια.

Ἦταν ὄμορφη, μὲ καστανὰ μάτια καὶ μακρόστενο πρόσωπο. Τὰ μαλλιά της ἦταν ξανθὰ καὶ τὰ ἔπλεκε σὲ πέντε μακριὲς πλεξοῦδες. Πολὺ καμάρωνε γιὰ τὰ μαλλιά της καὶ ἴσως γιὰ αὐτὸ ἀργότερα δὲν τὰ περιποιόταν καθόλου.

Σὲ ἀρκετὰ μεγάλη γιὰ τὴν ἐποχή της ἡλικία, τὴν πάντρεψαν οἱ γονεῖς της, πιεζόμενοι ἀπὸ ἄλλα συγγενικά τους πρόσωπα. Οἱ ἴδιοι ἦσαν θεοφοβούμενοι καὶ δὲν τὴν πίεζαν στὸ θέμα αὐτό, μᾶλλον τὴν ἄφηναν νὰ ἀποφασίσει ἐλεύθερα.

Ἀπὸ τὸν σύντομο γάμο της (1907-1914) μὲ τὸν Ἰορδάνη Χοτοκουρίδη ἀπόκτησαν ἕνα τέκνο· τὸ παιδὶ ὅμως πέθανε ἐνῷ ὁ σύζυγος χάθηκε στὰ στρατόπεδα ἐργασίας στὰ βάθη τοῦ Πόντου. Τὰ γεγονότα αὐτὰ ὁδήγησαν τὴν Σοφία σὲ βαθειὰ μετάνοια καὶ σὲ ἀσκητικὴ διὰ βίου ἀφιέρωση. Ἀπὸ τὸν Πόντο λοιπόν, τὴν πατρίδα της, ἡ Σοφία ἄρχισε τὴν ἀσκητική της πολιτεία.

Μακριὰ ἀπὸ τοὺς συγγενεῖς, μόνη στὸ βουνό. Σὲ παλαιότερο διωγμό, ἀπὸ τοὺς τσέτες, τῆς παρουσιάζεται καβαλάρης ὁ Ἅγιος Γεώργιος καί, ἀφοῦ τῆς φανέρωσε τὸν ἐπερχόμενο κίνδυνο, τῆς παραγγέλλει νὰ εἰδοποιήσει τοὺς χωριανοὺς γιὰ νὰ κρυφτοῦν.

Ἔτσι ἔγινε καὶ σώθηκε τὸ χωριό. Γιὰ τὸ ταξίδι τῆς προσφυγιᾶς, τὸ 1919, πρὸς τὴν πατρίδα Ἑλλάδα, ἀναφέρεται ἡ ἑξῆς ἱστορία:

Εἶχε μεγάλη θαλασσοταραχή· τὸ καράβι τῆς ὁμάδας τους κινδύνεψε πολλὲς φορὲς νὰ βουλιάξει. Τελικὰ σώθηκαν. Ὁ καπετάνιος, κάνοντας τὸν σταυρό του, εἶπε:

«Κάποιον δίκαιο εἴχατε μαζί σας καὶ σᾶς ἔσωσε». Ὅλων τὰ μάτια τότε ἔπεσαν στὴν Σοφία ποὺ ἀπομονωμένη σὲ κάποια γωνιὰ τοῦ πλοίου, δὲν σταμάτησε τὴν προσευχὴ σὲ ὅλο τὸ δύσκολο ταξίδι.

Ἡ διήγηση αὐτὴ ὑπάρχει καὶ σὲ μαγνητοταινία, ὅπου ἡ ἴδια ἀφηγεῖται τὸ συμβάν. Λέει: «Τὰ κύματα γέμισαν ἀγγέλους καὶ παρουσιάζεται ἡ Παναγία. Θὰ χαθεῖ ὁ κό­σμος, λέει, γιατὶ εἶστε πολλὰ ἁμαρτωλοί. Παναγία μου, ἐγὼ νὰ χαθῶ γιατὶ ἐγὼ εἶμαι ἡ ἁμαρτωλή, νὰ σωθεῖ ὁ κό­σμος». Τὸ ὄνομα τοῦ καραβιοῦ ἦταν Ἅγιος Νικόλαος.

Ὅταν ἔφτασαν ἐπιτέλους στὴν Ἑλλάδα, ἡ ἴδια ἡ Παναγία τῆς παρουσιάστηκε λέγοντάς την: «νά ‘ρθεις στὸ σπίτι μου».

Τότε ἡ Σοφία τὴν ρώτησε: «Ποιά εἶσαι καὶ ποῦ εἶναι τὸ σπίτι σου;». «Εἶμαι στὴν Κλεισούρα» ἦταν ἡ ἀπάντηση.

Τὰ πρῶτα χρόνια τῆς ζωῆς της στὸ μοναστήρι, ἡγούμενος ἦταν ὁ ἱερομόναχος Γρηγόριος Μαγδάλης, παλαιὸς ἁγιορείτης, ἄνθρωπος μεγάλης ἀρετῆς. Κοντά του ἡ Σοφία μυήθηκε στὴν πνευματικὴ ζωὴ καὶ πάντα μνημόνευε τὸ ὄνομά του μὲ ἰδιαίτερον σεβασμό.

Στὴν πλάκα τοῦ τζακιοῦἩ πλάκα τοῦ τζακιοῦ, ποὺ χρησίμευε καὶ σὰν φοῦρνος γιὰ τὸ μαγείρευμα, στὴν τράπεζα τοῦ μοναστηριοῦ, μὲ ἐντολὴ τῆς Παναγίας ἦταν ἡ μόνιμη κατοικία τῆς Σοφίας.

Γονατιστὴ ὅλη νύχτα καθόταν μὲ τὴν πλάτη ἀκουμπισμένη στὸν ὑγρὸ τοῖχο, ζήτημα ἂν κοιμόταν
δύο ὧρες. Τότε δὲν ὑπῆρχε τζαμαρία καὶ τὸ κρύο μὲ τὴν ὑγρασία ἀπὸ τὰ τρεχούμενα νερὰ ἦταν ἀκόμα πιὸ τσουχτερό. Τὸ μεγάλο θερμόμετρο, ποὺ ὑπάρχει ἔξω ἀπὸ τὴν μοναστηριακὴ πύλη, στὴν περιοχὴ τῆς μονῆς, τὸν χειμώνα συχνὰ κατεβαίνει στοὺς -15°.

Μερικὲς φορὲς εἶχε στὸ τζάκι λίγη φωτιά, ἀλλὰ ὅλα ἦταν ὀρθάνοιχτα καὶ ἡ λίγη ζέστη χανόταν. Στὸ περβάζι τοῦ παραθύρου ἀπέναντι ἀπὸ τὴν τοιχογραφία τῆς Παναγίας ἄναβε πάντα καθαρὸ κερί.
Ἐκεῖ καθόταν, ἐκεῖ ἔτρωγε, ἐκεῖ περνοῦσε τὸν καιρό της παρακολουθώντας καὶ τὴν πύλη τῆς Μονῆς.

Συχνὰ χωρὶς καμία προηγούμενη εἰδοποίηση, ἀφοῦ τηλέφωνα ἢ ἄλλος τρόπος ἐπικοινωνίας δὲν ὑπῆρχε, ἀνέφερε τοὺς προσκυνητὰς ποὺ σὲ λίγο παρουσιάζονταν, καὶ μάλιστα μὲ τὸ ὄνομά τους, πρὶν κἂν οἱ ἄλλοι τοὺς δοῦν. Καὶ ὅταν ἤθελε κάτι νὰ τοὺς πεῖ, σηκωνόταν ἀπὸ τὸ τζάκι, παρουσιαζόταν ἀπρόσμενα μπροστά τους καὶ τοὺς τὸ φανέρωνε.

Μία φορὰ εἶχε ἔρθει ἕνα λεωφορεῖο ἀπὸ τὸν Κρόκο Κοζάνης. Ἡ Σοφία τοὺς χαιρέτησε ὅλους μὲ τὸ ὄνομά τους καὶ συγχρόνως ἀνέφερε στὸν καθένα τὸ προσωπικὸ ἢ τὸ οἰκογενειακό του πρόβλημα, ρωτώντας καὶ γιὰ ὅσους ἔμειναν στὸ χωριό. […]

Τὸ τέλος της
Λίγον καιρὸ πρὶν πεθάνει, ἡ Σοφία συνέχεια ἔλεγε· «ἐγὼ θὰ φύγω, ἀλλὰ σὲ λίγον καιρό, μεγάλο κακὸ θὰ γί­νει στὴν πατρίδα». Ὅταν ἔγιναν τὰ γεγονότα τῆς Κύπρου οἱ μαθηταί της κατάλαβαν τὴν προφητεία.

Στὴν ἐξόδιο Ἀκολουθία προέστη ὁ τότε ἡγούμενος τῆς Μονῆς Ἀρχιμανδρίτης Νεκτάριος καὶ ἐπικήδειο, μὲ τὴν προτροπή του, ἐξεφώνησε ὁ π. Χρυσόστομος Ἀβαγιανός, ἀρχίζοντας μὲ τὸν στίχο «λαβοῦσα τὸν σταυ­ρόν… καὶ πράττουσα ἐδίδασκες ὑπερορᾶν μὲν σαρκός… ἐπιμελεῖσθαι δὲ ψυχῆς, πράγματος ἀθανάτου» ἀπὸ τὸ Ἀπολυτίκιο ὁσίων γυναικῶν. Βρέθηκε ἐκεῖ μαζὶ μὲ τὸν π. Γρηγόριο Χατζηνικολάου αὐθορμήτως, χωρὶς νὰ τοὺς εἰδοποιήσει κανείς, «κατὰ θείαν νεῦσιν».

Μίλησε ἐπίσης ἐκ μέρους τῶν κατοίκων καὶ τοῦ Συλλόγου Κλεισουριέων ὁ νεαρὸς τότε δάσκαλος Γεώργιος Γκαλίτσας. Ὁ Σύλλογος ἐτέλεσε καὶ τὸ τεσσαρακονθήμερο καθὼς καὶ τὸ ἐτήσιο μνημόσυνό της, μαζὶ μὲ τὸν ἀνηψιό της Ἰσαὰκ Σαουλίδη.

Μετὰ ἀπὸ 8 χρόνια, τὸ 1982, ἔγινε ἡ ἐκταφή· ἀνοίγοντας ὁ τάφος, εὐωδίασε βασιλικός, καὶ ἡ εὐωδία ἔμεινε μέρες πολλές.

Ἄλλοι εἶδαν νὰ βγαίνει μία λάμψη καὶ νὰ ἀνεβαίνει πρὸς τὸν οὐρανό. […]

Τὰ λείψανά της φυλάσσονται μὲ εὐλάβεια. Πολλοὶ ἔχουν ἕνα κομματάκι ἀπὸ τὰ κουρέλια ποὺ φοροῦσε καὶ τὸ φυλάγουν σὰν πολύτιμο θησαυρό.

Μερικοὶ ἔχουν καὶ μικρὰ τεμάχια ἀπὸ τὰ τίμια λείψανά της. Ἡ μαντήλα ποὺ φοροῦσε στὴν κεφαλή της φυλάσσεται ἀπὸ μία πιστὴ μαθήτριά της καὶ κάνει θαύματα, κυρίως σὲ στεῖρες ἢ ἔγκυες γυναῖκες.

Εἶναι ἕνα κομμάτι μαῦρο πανί, παλιὸ καὶ τρύπιο, ὅμως βγάζει μία εὐωδία, ἄλλοτε λίγη καὶ διακριτικὴ καὶ ἄλλοτε ἐντονότερη καὶ θαυμαστή.

Ἀπὸ τὸ βιβλίο Σοφία Χοτοκουρίδου-Μιὰ ξεχασμένη λαϊκὴ ἀσκήτρια, ἐκδ. Μυγδονία.

Ἀντιγραφή γιὰ τὸ «σπιτὰκι τῆς  Μέλιας»

ΠΕΙΡΑΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ
Μηνιαία ἔκδοση Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πειραιῶς
Ἔτος 22ο – Τεῦχος 240 – Σεπτέμβριος 2012

***

Σήμερα τιμοῦνται καὶ οἱ ἅγιοι:
Ο άγιος και Δίκαιος Ιώβ ο πολύαθλος (6 Μαΐου)
Όσιος Σεραφείμ ο εν Δομπώ (Εκοιμήθη στις 6 Μαΐου του έτους 1602)
Σύναξη της Παναγίας Χρυσαφίτισσας στην Μονεμβασία
Όσιοι Μάμας, Παχώμιος και Ιλαρίων
Άγιος Δημητρίων
Άγιοι Δάναξ, Μέσιρος και Θερίνος
Άγιος Δονάτος
Άγιος Βάρβαρος
Ανάμνηση των εγκαινίων του ναού των Αγίων Κοσμά και Δαμιανού στη Μονή του Ψαμαθία
Όσιος Ιώβ ο θαυματουργός
Άγιος Eadbert εκ Σκωτίας
Οσία Βενεδίκτη η Ρωμαία
Άγιοι Ηλιόδωρος και Βενούστος και οι συν αυτοίς μαρτυρήσαντες
Σύναξη της Παναγίας της Παραβουνιώτισσας στην Ερέτρια
Σύναξη της Παναγίας Βοηθείας στην Χίο
Σύναξη της Παναγίας Βοηθείας στην Πάτρα

Ἀντιγραφή γιὰ τὸ «σπιτὰκι τῆς  Μέλιας»