Η Παναγία η Αμπελιώτισσα (Η Σταφυλοπαναγιά των Γερμανιωτών). Σύγχρονή μας εικόνα.

Γιώργος Τ. Αλεξίου

Ο εξοχικός ναός της Παναγίας, που βρίσκεται στον αρχαιολογικό χώρο της περιοχής Κεράσοβο του Γέρμα, είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου, όμως δεν πανηγυρίζει κατ’ αυτήν, την επώνυμή του εορτή (15 Αυγούστου), αλλά εορτάζει και πανηγυρίζει κατά τις ημέρες των δύο άλλων μεγάλων Θεομητορικών εορτών, δηλαδή της Ζωοδόχου Πηγής (Παρασκευή της Διακαινησίμου εβδομάδος) και του Γενεσίου της Θεοτόκου (8 Σεπτεμβρίου).

Ο λόγος που οι ευσεβείς Γερμανιώτες δεν μετέβαιναν παλαιότερα κι εξακολουθούν να μη μεταβαίνουν κατά τον 15αύγουστο στον αναφερόμενο ναό της Παναγίας για να λειτουργηθούν και να πανηγυρίσουν παρουσιάζεται ακολούθως.

Η προσκυνηματική εικόνα της Παναγίας στο ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου, Γέρμα.

Την παλαιά εποχή, πριν το έτος 1965, οι αγρότες κάτοικοι του Γέρμα εργάζονταν πολύ σκληρά κατά τη διάρκεια του Καλοκαιριού: Θέριζαν τα σιτηρά τους, τ’ αλώνιζαν, πότιζαν τις καλλιέργειές τους, ράντιζαν τα αμπέλια, άρμεγαν τα αιγοπρόβατά τους κ.ά.

«Τ(ου)ς κυνηγούσαν οι δ(ου)λειές», όπως έλεγαν, και δεν «άδειαζαν» να ξεκουραστούν και να πανηγυρίσουν τον 15αύγουστο στον εορτάζοντα ναό της Παναγίας Κερασόβου.

Κατόπιν τούτου αποφάσισαν και καθιέρωσαν να τελείται Θεία Λειτουργία και πανήγυρη στον υπόψη ναό, ως αναφέρθηκε ήδη, κατά τις δύο άλλες μεγάλες θεομητορικές εορτές, της Ζωοδόχου Πηγής (Παρασκευή της Διακαινησίμου εβδομάδος) και του Γενεσίου της Θεοτόκου (8 Σεπτεμβρίου).


Η Παναγία ως Νοητή Άμπελος. Βυζαντινότροπη εικόνα.

Απ’ τις προαναφερόμενες δύο εορτές της Παναγίας, αυτή του Γενεσίου της Θεοτόκου ονομάζεται στον Γέρμα «Σταφυλοπαναγιά», επειδή κατά την ημερομηνία της, στις 8 Σεπτεμβρίου κάθε χρόνου, οι κάτοικοι του χωριού επισκέπτονται τ’ αμπέλια τους και τρυγούν τα πρώτα σταφύλια.


Η Γερμανιώτισσα Αντιγόνη Αλεξίου με τα παιδάκια της Γιώργο και Κώστα στην Παναγία Κερασόβου. Έτος 1958

Συγκεκριμένα, το πρωί της 8ηςΣεπτεμβρίου όλοι οι φιλόχριστοι Γερμανιώτες μεταβαίνουν στον εξοχικό ναό της Παναγίας Κερασόβου, ανθοστολίζουν την προσκυνηματική του εικόνα τής Θεοτόκου με κυκλάμινα και με τα εποχικά αγριολούλουδα της περιοχής που φέρουν την τοπική ονομασία «Χέρι της Παναγιάς», παρακολουθούν με κατάνυξη την πανηγυρική Θεία Λειτουργία και αμέσως μετά εκδράμουν στα αμπέλια τους και συλλέγουν σε καλάθια τα πρώτα σταφύλια, καθώς και τα νόστιμα σούρβα απ’ τις εκεί υπάρχουσες σουρβιές (αρχ. Όες).

Ακολούθως, μεταφέρουν τα σταφύλια και τα σούρβα στις οικίες τους και τα καταναλώνουν με χαρά κι ευχαρίστηση τις επόμενες ημέρες.

(Γιώργος Τ. Αλεξίου)


Το αγριολούλουδο με τη γερμανιώτικη ονομασία «Χέρι της Παναγιάς».

ΕΠΙΜΕΤΡΟ

Παναγία η «Αληθινή Άμπελος».

Ζ΄ Ωδή του Ακαθίστου Ύμνου.

Κείμενο

«Ανυμνούμεν σε, βοώντες·Χαίρε όχημα, Ηλίου του νοητού·άμπελος αληθινή, τον βότρυν τον πέπειρον, η γεωργήσασα, οίνον στάζοντα, τον τας ψυχάς ευφραίνοντα, τωνπιστώς σε δοξαζόντων».

Μετάφραση στη Νεοελληνική

«Σε ανυμνούμε και σε φωνάζουμε δυνατά. Χαίρε όχημα Ηλίου του νοητού· αληθινή άμπελος, η οποία καρποφόρησε το ώριμο σταφύλι που αποστάζει ζωή και γλυκαίνει τις ψυχές εκείνων που με πίστη σε δοξάζουν».

Ο ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην περιοχή Κεράσοβο του Γέρμα.

Πηγή: Φως της Καστοριάς

το «σπιτάκι της Μέλιας»

violet flower smiley