τοῦ Τρύφωνα Τσομπάνη

Εἶχον παρέλθει περί τά τριάκοντα ἔτη, ὅτε τό πρῶτον ἐπεσκέφθην τήν Χωρούδαν, μικράν καί ἐγκαταλελειμμένην ἐκ τῶν κατοίκων της πολίχνην τῆς ἐπαρχίας μας, κειμένην βορειοανατολικῶς τοῦ Λαγκαδᾶ, ἐπί τοῦ ὄρους Βερτίσκου, εἰς μίαν καταπληκτικήν τοποθεσίαν, ἐντός τοῦ δασώδους τῆς περιοχῆς, καί μίαν διαδρομήν ἰδιαιτέρου κάλλους, ὅπου ὁ φιδωτός χωμάτινος δρόμος, θυμίζει τάς ἐν Ἁγίῳ Ὄρει διαδρομάς.

Αἱ δρεῖς καί αἱ καστανέαι, μετά τῆς φτελιᾶς καί τῆς κρανιᾶς, πλουτίζουν τό δασῶδες τῆς περιοχῆς,  ἀρώματα φασκομηλιᾶς καί ἐκρηκτικῆς ρίγανης προκαλοῦν τάς αἰσθήσεις, τά δέ πετεινά τοῦ οὐρανοῦ, ἀετοί καί ἱέρακες, καί ὅλα τά ἄλλα γλυκύλαλα πτηνά, προσφέρουν δόξαν αἰνέσεως καί εὐχαριστίας τῷ Πλάστῃ καί Δημιουργῷ.

Ἡ ἀνάμνησις καί μόνον τῆς ἐπισκέψεως ἐκείνης ἔφερε εἰς τόν νοῦν τήν πρώτην ἐκείνην γνωριμίαν  μου μέ τόν τόπον πού ὅλοι οἱ κάτοικοί του εἶχον ἐγκαταλείψει, συνεπείᾳ τῶν δυσκόλων περιστάσεων καί τοῦ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ τοῦ ‘49.

Τά σπίτια εἰς ἐρειπιώδη κατάστασιν, τό σχολεῖον πετρόκτιστον καί ἐπί μέρους ὑψηλοῦ, ἐδέσποζε τῆς μικρᾶς πολίχνης, πλήν ὅμως ἡ φθορά καί ὁ χρόνος εἶχον ἐπιφέρει μεγάλας ζημίας, εἰς τήν στέγην.

Σήμερον δεσπόζει ἀνακαινισμένον καί ἕτοιμον νά δεχθῇ τήν λαογραφικήν συλλογήν τοῦ χωρίου.

Τό μοναδικόν τότε σωζόμενον κτίριον τοῦ χωρίου, ἦτο ὁ ἐνοριακός ναός τοῦ ἁγίου Ἀθανασίου τοῦ Μεγάλου, πατριάρχου Ἀλεξανδρείας, ὅστις ἔμεινε, μόνος μόνῳ τῷ Θεῶ, ἄγρυπνος φύλαξ τῆς πολίχνης, προστάτης καί πολιοῦχος αὐτῆς, ὅπως πάντα.

Ἡ γραφική καί μοναδική φιγούρα τοῦ τοπίου, ὁ ἀείμνηστος κύρ-Πέτρος, κτηνοτρόφος καί χοιροβοσκός, ἦτο ἡ μοναδική παρηγορία καί συντροφία τοῦ Ἁγίου, ὅστις συχνάκις κατέφευγε καί αὐτός καί τά ζῶα του εἰς τόν ναόν, ὅταν αἱ καιρικαί συνθῆκαι τούς ἀπειλοῦσαν.

Εἰς τήν παρατηρησίν μου, τότε, γιατί ἐπιτρέπει νά εἰσέρχονται τά ζῶα εἰς τόν μικρόν ναΐσκον, μέ τάς ὡραιοτάτας μεταβυζαντινάς τοιχογραφίας του, ὁ ἁπλοῦς ἐκεῖνος βοσκός, μεθ’ ὅλης τῆς φυσικότητος ἀπήντησεν ὅτι καί τά ζωντανά εἶναι πλάσματα τοῦ Θεοῦ, καί πρός τίνα νά καταφύγουν ἆραγε; ἀφοῦ ἀλλοῦ δέν ὑπῆρχε τόπος παρηγορίας καί φυλάξεως;

Ἄλλωστε καί ὁ Χριστός εἰς τό σπήλαιον, πρῶτα τήν ἀγάπην τῶν ἀλόγων ζώων ἐδέχθη.

Ἔκτοτε παρῆλθον ἔτη ἀρκετά, μή δυνάμενα ὅμως νά ἀπαλείψωσιν ἀπό τήν μνήμην τήν ὡραίαν  ἐκείνην ἀνάμνησιν τῶν νεανικῶν μου χρόνων. Μετ’οὐ πολύ ἠσχολήθην πάλιν μέ τόν μικρόν ναῖσκον, ἀλλ’ εἰς ἐπιστημονικόν πλέον πεδίον.

Ἡ πρόσφατος ἐπίσκεψίς μου εἶχεν νά κάμῃ μέ τήν Θείαν Λειτουργίαν πού θά ἐτελεῖτο εἰς τόν ναόν τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου, ὅπου ὁ συνώνυμός του, παπα-Θανάσης, μοί ἐκάλεσε διά νά τόν ξελειτουργήσω, μή ἔχων ἄλλον ψάλτην πρός τοῦτο.

Τήν προηγουμένην, Σάββατον ἑσπέρας, ὁ εὐλαβής λευίτης μετά τῆς εὐσεβεστάτης καί πάντοτε συμπαραστάτιδος πρεσβυτέρας του, ἀνῆλθον εἰς τό χωρίον πρός εὐπρεπισμόν τοῦ ναΐσκου καί ἑτοιμασίαν τῶν σχετικῶν πρός τήν τέλεσιν τῆς ἀναιμάκτου μυσταγωγίας πραγμάτων.

Τήν Κυριακήν λοιπόν , λίαν πρωί, ἀχάραγα ἀκόμη, αὐτός μέν μετά τῆς πρεσβυτέρας του ἔφθασαν εἰς τήν Χωρούδαν, ἡμεῖς δέ μετά μελῶν τῆς οἰκογενείας μας, καί τῇ εὐγενῇ φροντίδι τοῦ ὁδηγοῦ μας καί συμψάλτου Ἀστερίου, ἐφθάσαμεν, ὅτε ὁ ἐπίτροπος τοῦ ναΐσκου ἐκτύπα τήν πρώτην καμπάναν διά τήν σύναξιν τῶν ὀλίγων πιστῶν πού κατοικοῦν κατά τό θέρος εἰς τήν μικράν πολίχνην, ἡ ὁποία ἤρχισε ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νά ἀποκτᾶ ζωήν καί κίνησιν, καθώς ἤδη ἀνεκαινίσθησαν περί τάς τριάκοντα οἰκίας.

Ἡ συγκίνησις μεγάλη, διότι ἦτο ἡ πρώτη φορά πού θά συλλειτουργούσαμε εἰς τόν ναόν τοῦ Ἁγίου, ὁ ὁποῖος κατάφερε μέ τήν ὑπομονήν του καί τόν ἀγώνα του νά κρατήσῃ τήν ἐκκλησίαν του ἄφθορον ἀπό τόν χρόνον ἀλλά καί τήν μανίαν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλά ἰδού τώρα, συμβάλλει καί εἰς τήν ἀναζωπύρωσιν τῆς ἀγάπης τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου διά τήν γενέτειράν των.

Ἡμέρα λαμπρά, ἡ 17η Ἰουλίου, τῆς μεγαλομάρτυρος Ἁγίας Μαρίνης καί τῶν Ἁγίων Πατέρων τῶν συγκροτησάντων τήν Τετάρτην Οἰκουμενικήν Σύνοδον.

Εἰς τόν ὄρθρον ἐψάλαμε τόν κανόνα τῶν Ἁγίων Πατέρων καί τῆς Ἁγίας, κατακλείοντες μέ τό ὡραιότατον δοξαστικόν «τῶν Ἁγίων Πατέρων ὁ χορός», τό ὁποῖον μετά ζήλου καί πόθου ἐψάλαμε, παρά τό βραχνόν τῆς φωνῆς καί τήν μή ἐξιδιασμένην γνῶσιν περί τήν βυζαντινήν μελουργίαν.

Πάντως ἐφροντίσαμε τόν δ΄ ἦχον τῆς ἡμέρας νά τόν διαφυλάξωμεν ἕως τέλους, παρά τήν ἄγνοιάν μας, ἐν τούτοις ὅτε ὁ συμψάλτης Ἀστέριος, ἀντελαμβένετο ὅτι ἐξωκοίλαμε ἐκ τοῦ ἤχου, ἐμωρμύριζεν χαμηλοφώνως, «λέγετος…», διά νά ὑπενθυμίζῃ τοιουτοτρόπως τόν ἦχον τῆς ἡμέρας.

Ὁ ναΐσκος εὐωδίαζεν ὅλος ἀπό τό μελισσοκέρι καί τό εὐῶδες θυμίαμα.

Ὁ κύρ-Βασίλης, ὁ ἐπίτροπος,ἐκτύπησεν τήν καμπάναν καί εἰς τάς καταβασίας καί εἰς τήν δοξολογίαν , μεθ’ ὅλης τῆς δυνάμεώς του, διά νά ἀκουσθῇ ὁ ἦχος καί εἰς τάς ἀκραίας οἰκίας καί τάς παρυφάς τοῦ χωρίου.

Εἰσήλθομεν εἰς τήν Θείαν Λειτουργίαν μετά κατανύξεως, ὁ πάπα-Θανάσης ἔψαλλε καί ἀνεγίνωσκε τάς εὐχάς μετά πάσης εὐλαβείας, καί ὁ λαός μετά προσοχῆς καί ἄκρας σιγῆς μετεῖχε τοῦ ἱεροῦ μυστηρίου.

Οἱ Ἅγιοι τῶν τοιχογραφιῶν λές καί ἐζωντάνεψαν ἐξαίφνης, ὅλοι λεβέντες στρατιωτικοί Ἅγιοι, στήριγμα τοῦ λαοῦ κατά τούς χαλεπούς χρόνους, μέ τά κοντάρια καί τάς σπάθεις των, ἕτοιμοι λές νά συντρέξουν τόν λαόν τοῦ Θεοῦ ἀνά πᾶσαν στιγμήν, ἀκόμα καί εἰς τήν δύσκολον αὐτήν ἐποχικήν συγκυρίαν.

Ἡ ὡραιοτάτη μορφή τοῦ Ἁγίου Μερκουρίου, μέ τό δόρυ ἀνά χεῖρας, καί τήν γαληνιαίαν μορφήν του, διαβεβαιώνει θαρρεῖς τόν προσκυνητήν, διά τήν διάθεσίν του, νά ἀντιμετωπίσῃ καί πάλι ἐπιβουλάς ἀλλοτρίων καί νέων ἐχθρῶν , ὡς ἄλλοτε Ἰουλιανόν τόν Παραβάτην.

Εἰς τό σημεῖον ἐκεῖνον, ὅπου ὁ ἱερεύς ἐμνημόνευσε τό ὄνομα τοῦ οἰκείου ἐπισκόπου Ἰωάννου, προέτρεψε μετ’ εὐλαβείας τούς πιστούς νά μνημονεύσωσι καί αὐτοί τούς οἰκείους των στό «καί ὧν ἕκαστος κατά διάνοιαν ἔχει καί πάντων καί πασῶν», καθώς οἱ ψάλται χαμηλοφώνως ἔψαλλον τό «Κύριε ἐλέησον».

Τά ὀλίγα βρέφη πού μετεῖχον τῆς λειτουργικῆς αὐτῆς συνάξεως, ἔμειναν ἠρέμως εἰς τάς ἀγκάλας τῶν μητέρων των, ὁ δέ μικρός Στυλιανός ἐκοιμήθη πρός στιγμήν εἰς τήν πεζούλαν τοῦ ἐξωνάρθηκος, διότι τό πρωινόν ξύπνημα τοῦ ἐστέρησε τόν κεκανονισμένον ὕπνον, τόν ὁποῖον ἐσυμπλήρωνε τώρα, ὑπό τήν σκέπην τοῦ ταπεινοῦ ναΐσκου τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου, ἐν μέσῳ ἀρωμάτων καί χρωμάτων τοῦ ὄρους Βερτίσκου.

Εἰς τό κοινωνικόν αἱ μητέρες ἡτοίμασαν τά βρέφη διά τήν θείαν μετάληψιν, καί προσῆλθον «μετά φόβου Θεοῦ πίστεως καί ἀγάπης».

Ὅτε ἀπολύσαμεν τήν Θείαν Λειτουργίαν καί ὁ παπα-Θανάσης κατέλυε, ἀνεγνώσθη μετά πάσης αἰδοῦς καί εὐλαβείας ἡ ἀκολουθία τῆς εὐχαριστίας τῆς μεταλήψεως καί βοηθούσης τῆς πρεσβυτέρας ἑτοίμασε τόν μποξάν του, μέ τά ἄμφια καί τά σκεύη, καί μετέβημεν εἰς τήν πλησιεστέραν οἰκίαν τοῦ κυρ- Βασιλείου, διά τό κεκανονισμένον κέρασμα καί τόν καφέ.

Πλούσια τά ἐλέη τοῦ Θεοῦ καί μεγάλη ἡ ἀγάπη καί ἡ εὐλάβεια τῶν ἀνθρώπων.

Περί τήν 12ην μεσημβρινήν ἀνεχωρήσαμεν διά τάς οἰκίας μας, ἐν μέσῳ τῆς ὡραιοτάτης, δασώδους διαδρομῆς καί τῶν συριγμῶν τῶν πτηνῶν τοῦ δάσους , καθώς καί τῆς μονοτόνου μέν, ἀλλά γνωστῆς μελωδίας τῶν τζιτζικιῶν.

Ἄμποτε νά μᾶς ἀξιώσει ὁ Θεός καί ὁ Ἅϊ-Θανάσης νά λάβωμεν καί πάλιν τήν εὐλογίαν των.

Ἀντιγραφή γιὰ τὸ «σπιτὰκι τῆς  Μέλιας»

Ὀρθόδοξα Μηνύματα
Περιοδική Ἔκδοση Ἱερᾶς Μητροπόλεως Λαγκαδᾶ, Λητῆς καί Ρεντίνης
Ἔτος Β΄ – Τεῦχος 5ο – Ἰούλιος – Σεπτέμβριος 2011 

τὸ «σπιτὰκι τῆς  Μέλιας»

violet flower smiley