Γιά τόν βίο καί τήν πολιτεία τῆς Ὁσίας Θεοκτίστης,τῆς Λεσβίας ἤ κατά νεώτερη ἐκδοχή, τῆς Μηθυµναίας, ἡ ὁποία ἔζησε, ἁγίασε καί ἐκοιµήθη, στόν παλαίφατο ναό τῆς Παναγίας τῆς Ἑκατονταπυλιανῆς, ὑπάρχει µία µόνο ἁγιολογική πηγή.

Εἶναι ἕνα κείµενο ἐξαιρετικῆς σπουδαιότητας καί µεγάλης ἱστορικῆς ἀξίας, τῆς δεύτερης δεκαετίαςτοῦ 10ου αἰώνα, τοῦ ὁποίου συγγραφέας εἶναι ὁ Νικήτας ὁ µάγιστρος. 

Ὁ Νικήτας ὁ µάγιστρος, εἶχε συνοδεύσει τόν βυζαντινό ναύαρχο Ἰµέριο, στήν ἐκστρατεία του ἐναντίον τῶν Ἀράβων Σαρακηνῶν τῆς Κρήτης, στίς ἀρχές τοῦ 10ου αἰώνα.

Κατά τό ταξίδι του πρός τήν Κρήτη, ὁ Νικήτας, πέρασε ἀπό τήν Πάρο, πληροφορήθηκε τήν περιπετειώδη ζωή καί τούς ἀσκητικούς ἄθλους τῆς Ὁσίας Θεοκτίστης, ἀπό ἕνα γέροντα ἐρηµίτη ἀσκητή, πού λεγόταν Συµεών, καί ὅταν ἐπέστρεψε στήν Βασιλεύουσα, συνέταξε τόν βίο της. 

Λίγες δεκαετίες ἀργότερα, στό δεύτερο µισό του 10ουαἰώνα, τό ἀρχικό κείµενο τοῦ Νικήτα, διασκεύασε ὁ σπουδαῖος βυζαντινός λόγιος , ὁ Συµεών, ὁ λογοθέτης καί µάγιστρος πού λόγω τῆς συστηµατικῆς ἐνασχόλησής του µέ τό περιεχόµενο παλαιοτέρων Βίων ἁγίων, τούς ὁποίους ἐπεξεργάσθηκε, ὀνοµάσθηκε Μεταφραστής ἤ Μεταφράστης.

Ὁ Συµεών ὁ Μεταφραστής, διατήρησε, ὄχι µόνο τό περιεχόµενο τοῦ κειµένου πού ἔγραψε ἀρχικά ὁ µάγιστρος Νικήτας, ἀλλά καί τά αὐτοβιογραφικά στοιχεῖα τοῦ Νικήτα,µέ ἀποτέλεσµα, νά ἐπικρατήσει ἡ ἄποψη ὅτι, ὁ πρῶτος συγγραφέας τοῦ Βίου τῆς Ὁσίας Θεοκτίστης, ἦταν ὁ Συµεών ὁ Μεταφραστής.

Ἡ πλάνη αὐτή, ἐπεκράτησε µέχρι τό ἔτος 1884, κατά τό ὁποῖο, ὁ λόγιος ἱεροδιάκονος ΘεόφιλοςἸωάννου, δηµοσίευσε ταυτόχρονα στή Βενετία, καί τό κείµενο πού ἔγραψε ἀρχικά, ὁ Νικήτας ὁ µάγιστρος, καί τήν διακευή πού ἔκανε ἀργότερα, ὁ Συµεών ὁ Μεταφραστής.

Ἔτσι ἀποκαταστάθηκε ἡ ἀλήθεια ὅτι, ὁ πρῶτος πού συνέγραψε τόν Βίο τῆς Ὀσίας, εἶναι ὁ Νικήτας ὁ Μάγιστρος καί ὄχι ὁ Συµεών ὁ Μεταφραστής. 

Ὁ µάγιστρος Νικήτας, διηγεῖται στόν Βίο τῆς Ὁσίας Θεοκτίστης ὅτι, µέ ἐντολή τοῦ αὐτοκράτορα Λέοντα ΣΤ΄τοῦ Σοφοῦ, συνόδευσε τόν ναύαρχο Ἰµέριο, τό 911, στήν µεγάλη ἐκστρατεία του, µέ µεγάλες ναυτικές καί χερσαῖες δυνάµεις, ἐναντίον τῶν Ἀράβων Σαρακηνῶν τῆς Κρήτης,οἱ ὁποῖοι εἶχαν καταλάβει καί κατεῖχαν, αὐτό τό νησί, ἐνενήντα περίπου χρόνια. 

Ὁ Ἰµέριος, πλέοντας πρός τήν Κρήτη, λόγω σφοδρῶν ἀντίθετων ἀνέµων, ἀναγκάστηκε νά καταφύγει σέ ἀσφαλῆ ὅρµο τῆς Πάρου, πού βρίσκεται στήν ἀνατολική ἀκτή τοῦ νησιοῦ, ἀπέναντι ἀπό τήν Νάξο.

Τότε, ὁ Νικήτας καί ἡ συνοδεία του, ἦλθαν νά προσκυνήσουν τόν ξακουστό ναό τῆς Παναγίας, πού ὑψωνόταν λαµπρός, στό ἔρηµο νησί τῆςΠάρου, ὅπως σηµειώνει µέ κάποια ὑπερβολή, ὁ Νικήτας.

Στή συνέχεια τῆς διήγησής του, δίνει µία καταπληκτική,µία πολύ ζωντανή καί γλαφυρή περιγραφή τοῦ πανίερου αὐτοῦ ναοῦ, ὁ ὁποῖος τόν κατέπληξε µέ τήν ὀµορφιά καί τήν µεγαλοπρέπειά του, παρ’ ὅλο πού ἦταν ἐγκαταλειµµένος καί εἶχε ὑποστεῖ πολλές καί µεγάλες φθορές.

Τόν µεγάλο, ὅµως, θαυµασµό του, τόν διαδέχθηκε ἡ ἀγανάκτηση, ὅταν εἶδε τό κιβώριο, τό µαρµάρινο δηλαδή ἐπιστέγασµα τῆς Ἁγίας Τράπεζας τοῦ µεγάλου ναοῦ, νά κείτεται κοµµατιασµένο στή γῆ.

Καί ἐνῶ ἀναθεµάτιζαν ἐκεῖνο τόν ἀσεβῆπού ἔκανε αὐτή τήν βάρβαρη καί ἀνόσια πράξη, βλέπουν νά τούς πλησιάζει ἕνας γέροντας ἀσκητής, ἰσχνός, χλωµός καί ἀνυπόδητος, ντυµένος µέ τρίχινο ράσο.

Τούς εἶπε ὅτι,ὀνοµάζεται Συµεών. Ἀπό τόν ἐρηµίτη Συµεών ὁ Νικήτας,πληροφορήθηκε ὅτι, ὁ αὐτουργός αὐτῆς τῆς ἰεροσυλίας,ἦταν ὁ τροµερός κουρσάρος Νίσιρις. Πληροφορήθηκε,ἀκόµα, ἀπό τόν µοναχό αὐτόν, µέ κάθε λεπτοµέρεια, τόν περιπετειώδη βίο, τῆς Ὁσίας Θεοκτίστης. 

Σύµφωνα µέ τίς πληροφορίες τοῦ Συµεών, ἡ Ὁσία Θεοκτίστη, γεννήθηκε στή Μήθυµνα τῆς Λέσβου.Πολύ µικρή ἔχασε τούς γονεῖς της καί οἱ συγγενεῖς της τήν παρέδωσαν σ’ ἕνα µοναστήρι. Ἐκεῖ,οἱ µοναχές τήν ἀνέθρεψαν καί ὅταν µεγάλωσε λίγο, ἔγινε µοναχή. 

Σέ µία ἐπιδροµή τους στή Λέσβο, Ἄραβες Σαρακηνοί πειρατές, αἰχµαλώτισαν µαζί µέ ἄλλες νέες τοῦ νησιοῦ καί τήν µοναχή Θεοκτίστη.

Στή συνέχεια, οἱ τροµεροί πειρατές, κατευθύνθηκαν µέ τά πλοῖα τους, πρός τίς ἀκτές τῆς Αφρικής,γιά νά πουλήσουν τό ἔµψυχο φορτίο τους,στά σκλαβοπάζαρα τῆς περιοχῆς. Στό µακρύ αὐτό ταξίδι τους, πέρασαν ἀπό τήν Πάρο.

Προσορµίσθηκαν στή Λάγγερη τῆς Νάουσας,γιά νά ἐφοδιαστοῦν µέ νερό. Ἐκεῖ, ἔβγαλαν τίς αἰχµάλωτες στή στεριά,γιά νά συνέλθουν ἀπό τή ναυτία καί νά κοστολογήσουν τό «ἐµπόρευµά» τους.

Ἡ Ὁσία, προφασίστηκε µία φυσική της ἀνάγκη, ξέφυγε ἀπό τήν ἐπιτήρηση τῶν φρουρῶν καί κατευθύνθηκε τρέχοντας, πρός τό πυκνό δάσος, πού σκέπαζε τότε ὁλόκληρο σχεδόν τό νησί. Οἱ πειρατές τήν καταδίωξαν.

Ἐκείνη,τρέχοντας µέ σχισµένα πόδιαἀπό τίς πέτρες καί τά ἀγκάθια, ἀγωνιζόταν µέ ὅση δύναµη τῆς εἶχε ἀποµείνει, νά ἀποµακρυνθεῖ, γιά νά γλυτώσει τήν ἀτίµωση καί τήν σκλαβιά.

Κάποια στιγµή, εἶδε ἀπό ψηλά τά πλοῖα τῶν πειρατῶν νά φεῦγουν καί νά ἀνοίγονται στό πέλαγος. Ἀνακουφισµένη, ἔπεσε στά γόνατα, ὕψωσε τά µάτια της στόν οὐρανό καί εὐχαρίστησε τόν Θεό, γιά τήν σωτηρία της!

Ἐρευνώντας τόν ἄγνωστο καί ἔρηµο τόπο, ἡ µοναχή Θεοκτίστη, ἔφθασε κάποτε στό ναό τῆς Παναγίας µας.Σ’αὐτόν τόν ἱερό χῶρο ἀποφάσισε νά περάσει τό ὑπόλοιπό της ζωῆς της.

Ἐκεῖ, ὅπως γράφει ὁ Νικήτας, ἔζησε µόνη,περί τά 35 χρόνια, τρώγοντας ἄγρια χόρτα καί λούπινα.Νερό ἀντλοῦσε ἀπό µία πηγή, πού βρισκόταν κάτω ἀπότήν Ἁγία Τραπεζα, τοῦ µεγάλου ναοῦ. 

Κάποτε, ἦλθαν στήν Πάρο κυνηγοί ἀπό τήν Εὔβοια, γιάνά κυνηγήσουν ἄγρια ζῶα, στά δάση τοῦ νησιοῦ. Ἕνας ἀπό τούς κυνηγούς, ἦλθε στό ναό τῆς Παναγίας, γιά νά προσευχηθεῖ καί ἐνῶ περιεργαζόταν τό ναό, εἶδε µία ὕπαρξη,πού στό σχῆµα ἐµοίαζε µέ γυναίκα, ἡ ἐµφάνισή τῆς ὅµωςἦταν ὑπεράνθρωπη.

Ἄσπρα µαλλιά, µαῦρο πρόσωπο, δέρµα χωρίς σάρκα, µόλις πού συγκρατοῦσε στήν θέση τούς τά ὀστᾶ. Ἐµοίαζε µέ σκιά, ἕνα εἶδος πού µόλις διατηροῦσε τήν ἀνθρώπινη µορφή.΄

Ἦταν ἡ Ὁσία Θεοκτίστη, ἡ ὁποία,ἀφοῦ τοῦ διηγήθηκε τόν βίο της, τόν παρακάλεσε,στό ἑπόµενο ταξίδι του στό νησί, νά τῆς φέρει µερίδα τῆς Θείας Μεταληψης, γιατί καταλάβαινε πώς πλησίαζε τό τέλος της. 

Τόν ἑπόµενο χρόνο, ὁ κυνηγός, ἦλθε πάλι στήν Πάρο καί ἔφερε στήν Ὁσία τόν «Ἅγιο Μαργαρίτη» πού τῆς εἶχε ὑποσχεθεῖ.

Ἐκείνη, ἐκοινώνησε µέ δάκρυα στά µάτια,εὐχαρίστησε τόν κυνηγό καί τόν ἀποχαιρέτησε. Ὅταν σέ λίγες µέρες, ὁ κυνηγός,πῆγε στό ναό τῆς Παναγίας, γιά νά ἀποχαιρετήσει τήν Ὁσία, τήν βρῆκε νεκρή.

Τήν ἔθαψε στό σηµεῖο πού βρίσκεται τό σηµερινό παρεκκλήσιο τῆς Ὁσίας καίὁ τάφος πού ἀποδίδεται σ’ αὐτήν. Πρίν τήν ἐνταφιάσει, ἔκοψε, ἀπό πολλή εὐλάβεια, τό ἕνα της χέρι, γιά νά τό πάρει µαζί του. Εἶναι γνωστή ἡ µεγάλη σηµασία πού ἔδιναν οἱ χριστιανοί τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, στά ἅγια λείψανα. 

Τό ἴδιο βράδυ, ἔφυγαν οἱ κυνηγοί ἀπό τήν Πάρο καί ἐπειδή ὁ καιρός ἦταν εὐνοϊκός, λογάριαζαν πώς τό πρωί θά ἔφθαναν στήν Εὔβοια. Ὅταν ξηµέρωσε, εἶδαν κατάπληκτοι τό πλοῖο τούς νά βρίσκεται ἀκίνητο, ἔξω ἀπό τό λιµάνι τῆς Πάρου!

Τότε, ὁ κυνηγός,κατάλαβε ὅτι ἡ αἰτία αὐτοῦ του φαινοµένου ἦταν τό λείψανο τῆςἉγίας, πού εἶχε µαζίτου. ∆ιηγήθηκε στούς συντρόφους τοῦ τό γεγονός, ἔφερε πίσω στό ναό τό ἱερό λείψανο καί ὕστερα ἀπ’ αὐτό, τόπλοῖο ἔφυγε καί ἔφθασε γρήγορα στόν προορισµό του. 

Τό σκήνωµα τῆς Ὁσίας, βρίσκεται σήµερα στήν Ἰκαρία,στην Ιερά Μονή Λευκάδος. Γιά τόν τρόπο πού βρέθηκε ἐκεῖ, ὑπάρχουν πολλές παραδόσεις. Ἡ ἐπικρατέστερη εἶναι ὅτι, ἀρκετά χρόνια µετά τήν κοίµηση τῆς Ὁσίας,ἦλθαν στήν Πάρο κυνηγοί ἀπό τήν Ἰκαρία, γιά νά κυνηγήσουν στά ἐκτεταµένα δάση της.

Οἱ κυνηγοί αὐτοί, εἶχαν ἀκούσει γιά τήν Ὁσία, ἐρεύνησαν τήν Ἑκατονταπυλιανή,βρῆκαν τό σκήνωµά της καί τό µετέφεραν στήν πατρίδατους, ἄφησαν µόνο τό ἕνα ἀπό τά βραχιόνια ὀστᾶ, αὐτό πού ὑπάρχει στήν Ἑκατονταπυλιανή, µέσα σέ περίτεχνη ἀργυρή θήκη, κάτω ἀπό τήν εἰκόνα της. 

Ἡ µνήµη τῆς Ὁσίας Θεοκτίστης, γιορτάζεται πανηγυρικά, στό Ἱερό Προσκύνηµα τῆς Ἐκατονταπυλιανής, στίς 9 Νοεµβρίου.

∆υστυχῶς, ὅµως, ὁ πανηγυρισµός αὐτός,περιορίζεται µόνό στήν πόλη µας. ∆έν τιµᾶται, ἡ Ὁσία µας, σέ ὅλο τό νησί τῆς Πάρου, ὅπως θά ἔπρεπε.

Ἡ Ὁσία Θεοκτίστη, ὅµως, ὅπως καί ἡ Ἑκατονταπυλιανή, δέν ἀνήκουν µόνο στήν Παροικιά, ἀλλά σ’ ὁλόκληρο τό νησί µας.Ἄς ἐλπίσουµε, ὅτι δέν θά ἀργήσει νά φανεῖ ἡ µέρα πού ἡ Ὁσία Θεοκτίστη, θά τιµᾶται καί θά γεραίρεται ἀπό ὅλουςτους Παρίους. 

Εὔχοµαι, ἐκ βαθέων, ἡ χάρη της, νά σκεπάζει ὅλους µας καί τό εὐλογηµένο νησί µας.  

Ὀκτώβριος 2015.  ΠΑΝΑΓ. Ι . ΠΑΤΕΛΛΗΣ

Ἀντιγραφή γιὰ τὸ «σπιτὰκι τῆς  Μέλιας»   

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΚΙΒΩΤΟΣ
ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΕΚΑΤΟΝΤΑΠΥΛΙΑΝΗΣ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΑΡΟΝΑΞΙΑΣ
ΝΕΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ – ΤΕΥΧΟΣ 1 – ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2015

Εἰκόνες ἀπὸ:  Ὀρθόδοξος Συναξαριστής 

τὸ «σπιτὰκι τῆς  Μέλιας»

 violet flower smiley
Advertisements