Ο Άγιος Γεράσιμος Επίσκοπος Ρεθύμνης συγκαταλέγεται και τιμάται με τους «Ἐν Κρήτῃ Νεομάρτυρες, Ἐπισκόπους, Ἱερεῖς, Διακόνους, Μοναχούς καί τῶν σύν αὐτοίς ἀθλησάντων τοῦ 1821». Όταν ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση του 1821 η Κρήτη δεν έμεινε αμέτοχη.

Οι ηρωικοί Κρήτες, εν ονόματι της Αγίας Τριάδος και με υψηλό το φρόνημα της ελευθερίας, έλαβαν τα όπλα κατά της Οθωμανικής τυραννίας1 .

Επειδή οι Ιεράρχες της Εκκλησίας Κρήτης, πάντοτε σε δύσκολους καιρούς διατηρούσαν άσβεστη τη φλόγα της πίστεως και τον πόθο για την ελευθερία της πατρίδας, γι’ αυτό και η μανία των Τούρκων ξέσπασε πάνω τους.

Οι Τούρκοι συνέλαβαν, φυλάκισαν, βασάνισαν και θανάτωσαν πολλούς μοναχούς, κληρικούς και επισκόπους της Εκκλησίας Κρήτης αλλά και λαϊκούς οι οποίοι τους υποστήριζαν και θεωρούνταν υποκινητές της επανάστασης.

Οι Επίσκοποι που μαρτύρησαν εκείνη την εποχή ήταν: Ο Επίσκοπος Κισσάμου Μελχισεδέκ, τον οποίο διαπόμπευσαν και απαγχόνισαν. Ο Επίσκοπος Κυδωνίας Καλλίνικος, ο οποίος, κατόπιν φρικτών βασανιστηρίων, παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.

Ο Μητροπολίτης Κρήτης Γεράσιμος, τον οποίο τον εφόνευσαν μέσα στον Άγιο Μηνά, χωρίς να σεβαστούν το γήρας του. Την ημέρα εκείνη μάλιστα εγένετο Σύνοδος της Μητροπόλεως Κρήτης και παρευρίσκονταν Αρχιερείς, Ιερείς και άλλοι Χριστιανοί.

Οι εχθροί όρμησαν ξαφνικά μέσα στο Ναό μετ’ αλαλαγμών! Έκλεισαν τις θύρες και σηκώνοντας τα όπλα, φονεύουν πρώτο τον Άγιο Κρήτης Γεράσιμο και κατόπιν τους Επισκόπους Κνωσού Νεόφυτο, Χερρονήσου Ιωακείμ, Σητείας Ζαχαρία και τον Διοπόλεως Καλλίνικο.

Επίσης εφόνευσαν γύρω στους 300 Χριστιανούς που βρίσκονταν ή έτυχε να περνούν από τον Άγιο Μηνά. Στους δρόμους συνάντησαν και τον Επίσκοπο Λάμπης Ιερόθεο και τον φόνευσαν μετά του διακόνου του.

Την επόμενη μέρα οι Τούρκοι πήγαν στο Χωριό Επάνω Φουρνή, όπου ήταν η έδρα της Επισκοπής Πέτρας και φόνευσαν διά τυφεκισμού τον Επίσκοπο Πέτρας Ιωακείμ έξω από τον ιερό ναό της Παναγίας.

Οι Τούρκοι συνέχισαν τις καταστροφές και τις λεηλασίες πολλών μοναστηριών και προσκυνημάτων όπως και τους φόνους πολλών χριστιανών2 .

Τα ίδια συνέβησαν και στο Ρέθυμνο, όπου ο Επίσκοπος Γεράσιμος Περδικάρης ή Κοντογιαννάκης φυλακίστηκε «εἰς ἕνα καταφρονεμένον καί ἄχρηστον ὀσπίτιον καί τόσον δυσῶδες…». Ύστερα από πολλά βασανιστήρια τον Απαγχόνισαν.

Είναι ιδιαίτερα φρικιαστική η πληρο- φορία ότι οι Τούρκοι ράντισαν με το αίμα της καρδιάς του τις σημαίες τους, για να νικήσουν3 .

Η μνήμη τους τιμάται στις 23 Ιουνίου.

Ἀπολυτίκιον

Τῶν Ἁγίων Κρητῶν Νεομαρτύρων Ἐπισκόπων

καί τῶν σύν αὐτοίς ἀθλησάντων (1821)

Ἦχος γ΄ θείας Πίστεως

Δῆμος ὤφθητε, τροπαιοφόρος, ἔχων πρόκριτον, δεδοξασμένον, τῆς Κρήτης ποιμένα Γεράσιμον ὁμονοοῦντες γάρ πίστει ἠθλήσατε, καί τῶν τυράννων τό θράσος ἐλύσατε. Ὅθεν πάντοτε, Χριστῷ τῷ Θεῷ πρεσβεύετε, δωρίσασθαι ἠμίν τό μέγα ἔλεος.

Ἀπολυτίκιον

Ἁγίου Γερασίμου Ἐπισκόπου Ρεθύμνης

‘Ηχος α’

Ἐν Κυρίῳ ὑπάρχων ἀρεταίς σού ἐλεύθερος, χαίρων τῆς εἱρκτῆς τᾶς κακώσεις καθυπέστης Γεράσιμε καί ἤθλησας ἀγχόνην καρτερώς Ρεθύμνης τοῦ λαοῦ υπερμαχῶν. Διά τοῦτο ἐκομίσω στέφος διπλοῦν, ὡς μάρτυς καί ἱεράρχης δόξα τῷ σέ δοξάσαντι Χριστῷ, δόξα τῷ σέ θαυμαστώσαντι, δόξα τῷ δωρησαμένῳ σέ ἠμίν, γέρας καί καύχημα.

——————————————————————-

1 Η έκρηξη της επανάστασης στην Κρήτη αμέσως έπειτα από την εξέγερση της Πελοποννήσου, ήταν φαινομενικά αδύνατη. Δυο ήταν τα μεγάλα εμπόδια: η παντελής έλλειψη όπλων και εφοδίων και η μεγάλη αναλογία του τουρκικού πληθυσμού και η αγριότητά του. Από το άλλο μέρος, η επιτήρηση των τουρκικών αρχών ήταν άγρυπνη.

Μόλις έγινε γνωστό το κίνημα στην Πελοπόννησο οι Τούρκοι διέταξαν το μητροπολίτη Γεράσιμο Παρδάλη να συγκαλέσει στο Μεγάλο κάστρο όλους τους επισκόπους της νήσου, προφανώς για να κρατηθούν ως όμηροι. Κ

άτω από την πίεση αυτή ο μητροπολίτης έστειλε τις σχετικές προσκλήσεις, αλλά παραλλήλως ειδοποίησε μυστικά τους επισκόπους να μη μεταβούν στο Ηράκλειο. Προέβλεπε βέβαια τη μέλλουσα μεγάλη σφαγή. Οι επαναστατικές κινηματοποιήσεις άρχισαν στα Σφακιά από τις αρχές Απριλίου του 1821.

Επίσημη ημέρα έναρξης του Κρητικού αγώνα θεωρείται η 14η Ιουνίου 1821, ημέρα κατά την οποία σημειώθηκε η πρώτη νικηφόρα μάχη στο Λούλο Χανίων. Σε λίγες ημέρες οι συγκρούσεις γενικεύτηκαν και η Κρήτη έμπαινε με τη σειρά της στο πανελλήνιο επαναστατικό χορό.  Περισσότερα, βλ. Θ. Δετοράκη, Ιστορία της Κρήτης, Εκδ. Θ. Δετοράκης, Ηράκλειο 21990, σ. 319-328.

2 Ιερά Επαρχιακή Σύνοδος της Εκκλησίας Κρήτης, Κρητικόν Πανάγιον ήτοι Ακολουθίαι Πάντων των Εν Κρήτη Αγίων, Εκδ. Ι.Ε.Σ. της Εκκλ. Κρήτης, Ηράκλειο 2001, τ. Β΄, σ. 337.

3 Θ. Δετοράκη, ὅ.π., σ. 323.

Αντιγραφή από pdf για το «σπιτάκι της Μέλιας»

Εικόνα από: Αποστολική Διακονία

violet flower smiley