.

Ὅταν ὁ αἰγυπτιακὸς στόλος κατάστρεφε τὴν Κρήτη καὶ τὴν Κάσο, ὁ τουρκικὸς μὲ ναύαρχο τὸ Χορσὲφ πασᾶ περικύκλωσε τὰ Ψαρὰ.

Ἡ διαταγὴ τοῦ Σουλτάνου ἦταν νὰ καταστραφοῦν τὰ νησιὰ Ψαρά, Σπέτσες καὶ Ὕδρα, ποὺ ἐπαναστάτησαν πρῶτα καὶ εἶχαν καὶ ἀξιόλογες ναυτικές δυνάμεις.

Στά Ψαρὰ δὲν ἔμενε μεγάλη φρουρά. Ἦταν 15.000 Πρόσφυγες ἀπὸ τὴ Χίο, 7000 Ψαριανοί καὶ μερικοὶ πολεμιστὲς ἀπὸ τὴ Στερεὰ Ἑλλάδα. Ἀλλὰ τὸ μεγαλύτερο μέρος τοῦ πληθυσμοῦ ἦταν γυναικόπαιδα.

Οἱ Ψαριανοὶ ἤθελαν νά ἀντισταθοῦν μὲ τὰ πλοῖα. Οἱ Στερεοελλαδίτες ὅμως τοὺς ἔπεισαν νὰ τραβήξουν τὰ πλοῖα στὴ στεριὰ καὶ νὰ ὀχυρωθοῦν στὶς βραχώδεις ἀκτὲς τοῦ νησιοῦ γιὰ νὰ ἐμποδίσουν τὴν ἀπόβαση τῶν Τούρκων.

Γιὰ νὰ εἶναι δὲ βέβαιοι πὼς θὰ παραμείνουν ὅλοι ἐπάνω στὸ νησὶ ἔβγαλαν καὶ τὰ πηδάλια ἀπὸ τὰ πλοῖα.

Ὁ τουρκικὸς στόλος ἀπὸ 170 πλοῖα, ἀφοῦ δὲ συνάντησε καμιὰ ἀντίσταση στὴ θάλασσα, πλησίασε στὸ νησὶ καὶ ἄρχισε νὰ τὸ χτυπάη μὲ τὰ κανόνια.

Ἔτσι ἔσπασε τὴν ἄμυνα σὲ ἕνα σημεῖο τῆς παραλίας καὶ ἀποβίβασε στρατεύματα τὸν Ἰούνιο τοῦ 1824. Τὸ νησὶ πατήθηκε καὶ ἔπεσε στὰ χέρια τῶν Τούρκων. Σφαγή, λεηλασία, φωτιὰ καὶ αἰχμαλωσὶα ἀκολούθησε.

Μερικοὶ πολεμιστὲς μὲ ἀρχηγὸ τὸν Ἀντώνιο Βρατσιάνο ἀποσύρθηκαν στὸ Παλιόκαστρο καὶ ἐκεῖ, ὅταν περικυκλώθηκαν ἀπὸ δυὸ χιλιάδες Τούρκους, ἔβαλαν φωτιὰ στὸ μπαρούτι καὶ ἀνατινάχτηκαν στὸν ἀέρα μαζὶ μὲ τοὺς ἐχθρούς.

Τὰ Ψαρὰ καταστράφηκαν τελείως. Ὁ τόπος μαύρισε ἀπὸ τὴ φωτιὰ καὶ ποτίστηκε μὲ αἷμα.

Εἴκοσι χιλιάδες κάτοικοι σφάχτηκαν ἤ αἰχμαλωτίστηκαν. Τρεῖς χιλιάδες μόνο κατόρθωσαν νὰ σωθοῦν μὲ πλοῖα καὶ νὰ πᾶνε πρόσφυγες σ’ ἄλλα μέρη.

Μαζὶ μ’ αὐτοὺς μπόρεσε μὲ δυσκολὶα νὰ γλυτώση καὶ ἡ οἰκογένεια τοῦ Κανάρη.

Ἡ καταστροφὴ τῶν Ψαρῶν συγκίνησε τοὺς Εὐρωπαίους καὶ ξεσήκωσε κύματα φιλελληνισμοῦ στὶς πολιτισμένες χῶρες.

Γιὰ τοὺς Ἕλληνες ἦταν μιὰ ἀκόμα θυσία στὸ βωμὸ τῆς ᾽Ελευθερίας καὶ μιὰ ἀθάνατη Δόξα, ὅπως τὴ ζωγράφησε ὁ Γύζης καὶ τὴν ὕμνησε ὁ Σολωμὸς μὲ τὸ παρακάτω ἐπιγραμματικὸ πεντάστιχο.

.

«Στῶν Ψαρῶν τὴν ὁλόμαυρη ράχη

περπατώντας ἡ Δόξα μονάχη

μελετᾶ τὰ λαμπρὰ παλληκάρια

καὶ στὴν κόμη στεφάνι φορεῖ

γινωμένο ἀπὸ λίγα χορτάρια

ποὔχαν μείνει στὴν ἔρημη γῆ».

.

IΣΤΟΡΙA ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΧΡΟΝΩΝ
Γ.ΚΑΦΕΝTZH
ΣΤ’ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ
1974

.

Η εικόνα: Λιθογραφία που απεικονίζει την καταστροφή των Ψαρών στις 22 Ιουνίου του 1824. Πειραιάς, Ναυτικό Μουσείο. Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδος, Πειραιάς 1984, σ. 41. εικ. 3. © Ναυτικό Μουσείο, Πειραιάς. Από: ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

.

Ἀντιγραφή γιὰ τὸ «σπιτὰκι τὴς Μέλιας»

.

Επιτρέπεται η αναδημοσίευση με αναφορά στην πηγή «το σπιτάκι της Μέλιας»

.

.